Beschrijving van het ontstaan van het Markelose Landschap

In de voorlaatste ijstijd, zo’n 200.000 jaar geleden, schoof vanuit het hoge noorden een dik pak landijs over het noordoosten van Nederland. Het stuwde enorme bergen zand en grind op. Zo ontstonden onder andere de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en ook de Sallandse Heuvelrug. Tussen de Sallandse heuvelrug en de heuvels in het oosten van Twente perste het landijs een dikke laag keileem samen.Op deze haast ondoordringbare laag ontstonden later de natte lage gronden van Twente.

In de laatste ijstijd, zo’n 70.000 jaar geleden, legden de toendrawinden een dik pak zand over het landschap, afkomstig van onder andere de Sallandse heuvels.

Het Markelose landschap vormt de overgang tussen de Sallandse heuvels en de laagtes van Twente. Nog steeds zijn de hogere heuvels, als de Friezen-, Markelose- en Herikerberg, en de lagere natte delen als het Elsenerbroek en Kerspel-Goor goed herkenbaar.

Aan de westzijde van de Sallandse Heuvelrug vormde het landijs het IJsseldal. De zijbeken van de IJssel, waaronder de Schipbeek, reiken ook tot het Markelose gebied.

Het Markelose landschap is niet alleen door natuurkrachten bepaald. De mensen die eeuwenlang op de zandkoppen in de "Twentse laagte" en op en langs de dekzandruggen in het "Sallandse deel" van Markelo leefden hebben ook invloed gehad. Zo heeft het potstalsysteem bijvoorbeeld lange tijd het het landschapsbeeld bepaald. Ruilverkaveling en landbouwmechanisatie veranderden het landschap later, waardoor streekeigen kenmerken verdwenen. Toch zijn op verschillende plaatsen nog karakteristieke Markelose gebieden, erven en gebouwen te vinden, waardoor de woon- en werkwijze van onze voorouders nog is af te lezen in het landschap.

Voor meer informatie over het Markelose landschap en de typische kenmerken van de verschillende buurtschappen en erven rond Markelo kunt u het beste de uitgave van Maarkels Landschap Omstreeks Markelo raadplegen (zie elders op deze site).